บทความทางวิชาการ : การขับเคลื่อนให้ดำเนินการวางและจัดทำเป็นผังเมืองเฉพาะตามกฏหมาย ให้เกิดการสมดุลและตอบโจทย์ต่อภารกิจกรม

โดย กองผังเมืองเฉพาะ กรมโยธาธิการและผังเมือง   

          กองผังเมืองเฉพาะ มีหน้าที่รับผิดชอบในการดำเนินการวางและจัดทำผังเมืองเฉพาะตามกฎหมายว่าด้วยการผังเมือง รวมทั้งผังประเภทอื่นๆ ตามนโยบายของรัฐ ควบคุมกำกับดูแลการวางผังกายภาพ ออกแบบผังชุมชนภูมิสถาปัตยกรรม จัดทำข้อกำหนดตามผัง ส่งเสริมสนับสนุนกำกับ ดูแลและตรวจสอบการวางและจัดทำผังเมืองเฉพาะขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น จัดทำโครงการนำร่องเพื่อการอนุรักษ์และฟื้นฟูเมืองสำหรับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และปฏิบัติงานร่วมกับหรือสนับสนุนการปฏิบัติงานของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง

          ดังนั้น ภารกิจหลักของกองผังเมืองเฉพาะด้านผังเมือง แบ่งได้เป็น 2 ลักษณะ คือ การออกแบบ วางและจัดทำ “ผังเมืองเฉพาะ” และ “ผังพื้นที่เฉพาะ” โดยผังเมืองเฉพาะจะเป็นการดำเนินงานจัดทำตาม พ.ร.บ.การผังเมือง พ.ศ. 2562 ส่วนผังพื้นที่เฉพาะนั้น อาจเรียกได้ว่า “ผังเมืองเฉพาะเบื้องต้น” แต่ไม่ได้มีผลบังคับใช้ตามกฎหมาย แต่กรมจะมีการคัดเลือกผังพื้นที่เฉพาะ ซึ่งท้องถิ่นมีความพร้อมและความเป็นไปได้สูง มาผลักดันให้เป็นผังเมืองเฉพาะตามกฎหมาย ทั้งนี้ เพื่อให้เกิดความเข้าใจในความแตกต่างของผังเมืองเฉพาะและผังพื้นที่เฉพาะ กองผังเมืองเฉพาะ จึงขอสรุปประเด็นที่ควรรู้ในการวางและจัดทำผังทั้ง 2 ลักษณะ ดังนี้

ผังเมืองเฉพาะ

          “ผังเมืองเฉพาะ” หมายความว่า แผนผังและโครงการดำเนินการเพื่อพัฒนา หรือดำรงรักษาบริเวณเฉพาะแห่ง หรือกิจการที่เกี่ยวข้องในเมือง บริเวณที่เกี่ยวข้อง หรือชนบท เพื่อประโยชน์ในการสร้างเมืองใหม่ การพัฒนาเมือง การอนุรักษ์เมือง หรือการฟื้นฟูเมือง (ตามพระราชบัญญัติการผังเมือง พ.ศ. 2562 มาตรา 4)

          ผังเมืองเฉพาะและผังเมืองรวม เป็นผังที่มีการกำหนดการใช้ประโยชน์ที่ดินเช่นกัน มีความสอดคล้องและอยู่ในกรอบของเป้าหมายเพื่อการผังเมืองอย่างเดียวกัน มีความแตกต่างตรงที่มีขนาดพื้นที่วางผัง (ผังเมืองเฉพาะจะมีขนาดพื้นที่เล็กกว่าผังเมืองรวม) และความละเอียดขององค์ประกอบในการควบคุมบางอย่างที่แตกต่างกัน นอกจากนี้ อำนาจของกฎหมายที่พระราชบัญญัติการผังเมือง พ.ศ. 2562 มอบให้ใช้ สำหรับการขับเคลื่อนผลักดันให้เกิดการพัฒนาเมืองเป็นรูปธรรม เห็นผลในเชิงด้านกายภาพ เศรษฐกิจและสังคม ของผังเมืองรวมและผังเมืองเฉพาะไม่เท่ากัน ดังจะเห็นได้ว่า ผังเมืองเฉพาะประกอบด้วยเครื่องมือในการพัฒนาเมือง เพื่อช่วยกันขับเคลื่อนให้บรรลุบทบาทหรือเป้าหมายของผังที่วางไว้ เช่น การเวนคืน เคลื่อนย้าย รื้อถอนอาคาร การทำรายการโครงการพัฒนาพร้อมการให้งบประมาณในการดำเนินการ และการให้อำนาจในการออกกฎหมายอื่นๆ มาตรการการจูงใจทางด้านภาษี การควบคุมอาคาร หรือหลักเกณฑ์วิธีปฏิบัติอื่นๆ ให้เกิดการพัฒนาตามผังเมืองเฉพาะ (ตามพระราชบัญญัติการผังเมือง พ.ศ. 2562 มาตรา 40) 

          พระราชบัญญัติการผังเมือง พ.ศ. 2562 ได้ให้อำนาจในการออก พ.ร.บ.ผังเมืองเฉพาะ เนื่องจากมีการดำเนินงานในเชิงกระทบต่อสิทธิประโยชน์ส่วนบุคคลของประชาชน แต่ในขณะเดียวกันก็มองว่า ผังเมืองเฉพาะมีความสำคัญที่ต้องมีในการขับเคลื่อนพัฒนาเมืองเชิงพื้นที่ ที่ต้องมีวิธีการเริ่มจากการวางผังเมือง จึงกำหนดให้ผังเมืองเฉพาะอยู่ในหมวดของผังกำหนดการใช้ประโยชน์ที่ดิน และให้อำนาจพร้อมเครื่องมือ ในการผลักดันให้เกิดการพัฒนาตามผังเมืองเฉพาะอย่างเต็มที่

          อนึ่ง อำนาจในการวางและจัดทำผังเมืองเฉพาะ ได้ระบุไว้ในมาตรา 41 ได้ให้อำนาจหน้าที่ผู้ดำเนินการวางและจัดทำผังเมืองเฉพาะเป็น 4 กรณี (ปรกติ 2 กรณี พิเศษ 2 กรณี) คือ

        • องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นเป็นผู้ดำเนินการ
        • องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นขอให้กรมโยธาธิการและผังเมืองดำเนินการ
        • รัฐมนตรีโดยคำแนะนำของคณะกรรมการผังเมือง จะสั่งการให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นหรือกรมโยธาธิการและผังเมืองดำเนินการ
        • คณะกรรมการผังเมืองสั่งการให้กรมโยธาธิการและผังเมืองดำเนินการ

          แสดงผู้ดำเนินการวางและจัดทำผังเมืองเฉพาะ พิจารณาตามผังเมืองรวม

          แสดงแผนผังตามองค์ประกอบผังเมืองเฉพาะ ตามมาตรา 40 จำนวน 8 แผนผัง

          นอกจากนี้ แผนผังดังกล่าวข้างต้นจะมีรายการและคำอธิบายประกอบแผนผัง รวมทั้งประเภทและชนิดของอาคารที่จะอนุญาตหรือไม่อนุญาตให้ก่อสร้าง รวมทั้งข้อกำหนดที่จะให้ปฏิบัติหรือไม่ให้ปฏิบัติ เพื่อให้เป็นไปตามวัตถุประสงค์ของผังเมืองเฉพาะ อาทิเช่น แนวเขตของทางและขนาดของที่ดินของเอกชนเพื่อใช้เป็นที่อุปกรณ์  ประเภท/ชนิด/ลักษณะ/ขนาด/ความสูง และจำนวนของอาคารที่จะอนุญาตหรือไม่อนุญาตให้ก่อสร้าง ประเภทและขนาดของกิจการที่จะอนุญาตหรือไม่อนุญาตให้ดำเนินการ การส่งเสริมดำรงรักษาหรือบูรณะสถานที่ หรือวัตถุที่มีประโยชน์หรือคุณค่าในทางศิลปกรรม สถาปัตยกรรม ประวัติศาสตร์หรือโบราณคดี  ขนาดและแปลงที่ดินที่จะอนุญาตให้เป็นที่ก่อสร้างอาคาร ที่ใช้เพื่อประโยชน์ต่าง ๆ ตามที่ได้ระบุไว้ในผังเมืองเฉพาะ รวมทั้งบริเวณของที่ดินที่กำหนดให้เป็นที่โล่งเพื่อประโยชน์ตามที่ระบุไว้ เป็นต้น

ผังเมืองเฉพาะมีลักษณะอย่างไร ?

          ผังเมืองรวมและผังเมืองเฉพาะ มุ่งเน้นในกำหนดการใช้ประโยชน์ที่ดินเช่นเดียวกัน ผังเมืองทั้งสองชนิดต่างก็ต้องมีความสอดคล้อง และอยู่ในกรอบของเป้าหมายเพื่อการผังเมืองอย่างเดียวกัน แต่มีขนาดพื้นที่วางผังและความละเอียดขององค์ประกอบบางอย่างที่แตกต่างกันเท่านั้น ผังเมืองเฉพาะจะคัดเลือกพื้นที่บริเวณหนึ่งในผังเมืองรวม นำมาวางผังต่อยอด 

          ผังเมืองรวม มีลักษณะเปรียบเสมือนร่มใหญ่ ที่กำหนดทิศทางการพัฒนาครอบคลุมพื้นที่เมือง และพื้นที่รองรับการพัฒนาเมืองทั้งหมด เช่น การใช้ประโยชน์ที่ดินประเภทต่างๆ แนวเส้นทางคมนาคมขนส่ง ที่ตั้งสาธารณูปโภค สาธารณูปการ และสถาบันต่างๆ อย่างกว้างๆ จุดที่ตั้งของสถานที่ต่างๆ ตลอดจนแนวหรือขนาดเส้นทาง หรือบริเวณที่ดินที่ปรากฏในแผนผังจะแสดงให้เห็นโดยประมาณ สำหรับผังเมืองเฉพาะ มีลักษณะเป็นร่มคันเล็ก ที่ครอบคลุมเฉพาะบางพื้นที่ของเมืองที่ต้องการพัฒนา ปรับปรุง ฟื้นฟู หรือ สงวนรักษา ในแผนผังเมืองเฉพาะจึงจะมีการแสดงตำแหน่งโครงการที่มีพิกัดก่อสร้างชัดเจนว่า จะทำอะไร-ที่ไหน-อย่างไร  รวมทั้งมีรายการพัฒนาต่างๆ อย่างละเอียดถูกต้องตามมาตราส่วน ซึ่งสามารถวัดและกำหนดพื้นที่หรือแปลงที่จะต้องเวนคืน หรือกันเขต แนวเขตก่อสร้างได้อย่างถูกต้องแม่นยำ นอกจากนี้ การจัดทำผังเมืองเฉพาะสามารถเจาะลึกลงในรายละเอียดเฉพาะจุด หรือเฉพาะบริเวณตามเป้าหมายที่ผังเมืองรวมกำหนดไว้ได้ เช่น ระบุไว้ให้มีการพัฒนาพื้นที่รอบนอกเมืองให้เป็นย่านชุมชนพักอาศัยใหม่ หรือย่านธุรกิจการค้ารูปแบบใหม่ เป็นต้น ทำให้รัฐสามารถกำหนดขั้นตอนการดำเนินการต่างๆ ที่จำเป็น รวมทั้งประมาณการด้านงบประมาณ เพื่อการก่อสร้างโครงสร้างพื้นฐาน สาธารณูปโภค สาธารณูปการ และโครงการพัฒนาอื่นๆ ที่มีความจำเป็น ทั้งนี้ การดำเนินโครงการพัฒนาตามผังเมืองเฉพาะ อาจจะต้องมีการเปลี่ยนแปลงในกรรมสิทธิ์ที่ดิน ตลอดจนอสังหาริมทรัพย์อย่างอื่นจากเจ้าของที่ดิน เพื่อให้ได้มีการก่อสร้างพัฒนาตามวัตถุประสงค์ของผังเมืองเฉพาะ โดยกรณีที่จะต้องมีการเปลี่ยนแปลงในกรรมสิทธิ์ในอสังหาริมทรัพย์ เวนคืนหรือขอที่ดินจากหน่วยงานอื่น การใช้บังคับผังเมืองเฉพาะ จะต้องประกาศเป็นพระราชบัญญัติ

          ผังเมืองเฉพาะจะแบ่งพื้นที่เป็นบริเวณย่อยๆ กว่าผังเมืองรวม แต่อยู่ในกรอบที่ผังเมืองรวมกำหนดไว้ เช่น ในผังเมืองรวมได้กำหนดการใช้ที่ดินประเภทพาณิชยกรรม (สีแดง) บริเวณหนึ่ง เมื่อนำมาดำเนินการวางผังในระดับผังเมืองเฉพาะ บริเวณนั้นจะถูกแบ่งเป็นบริเวณย่อยๆ เพื่อกำหนดการใช้ประโยชน์ที่ดินโดยละเอียดอีกชั้นหนึ่ง เพื่อให้เกิดการใช้ประโยชน์พื้นที่ให้มีประสิทธิภาพสูงสุด เหมาะสมกับศักยภาพของพื้นที่

          ภาพแสดงขอบเขตพื้นที่วางผังเมืองเฉพาะโดยเลือกเฉพาะบริเวณสำคัญ หรือย่านพัฒนาสำคัญตามเป้าหมายที่ผังเมืองรวมกำหนดมาดำเนินการต่อไป

พื้นที่ใดควรวางและจัดทำผังเมืองเฉพาะ

          การพิจารณาพื้นที่ใดควรดำเนินการวางและจัดทำผังเมืองเฉพาะ มีหลักการพิจารณาเบื้องต้นจากเป้าหมาย 3 หมวด คือ การอนุรักษ์ การปรับปรุง ฟื้นฟู และการพัฒนา ซึ่งสามารถสรุปและประมวลลักษณะเด่นของพื้นที่ ควรดำเนินการวางและจัดทำผังเมืองเฉพาะ ได้ดังนี้ 

          1) พื้นที่ชุมชน/เมืองที่ต้องการพัฒนา หรือปรับเปลี่ยนตามบทบาท หรือศักยภาพพื้นที่ซึ่งเปลี่ยนไป อาจมีแนวโน้มการพัฒนาจากการเติบโตของเมือง ปัจจัยด้านเศรษฐกิจ การค้า-การลงทุน จึงต้องดำเนินการพัฒนาด้านสาธารณูปโภค และสาธารณูปการรองรับ

          2) บริเวณพื้นที่ถูกทิ้งร้างเสื่อมโทรม จนเกิดปัญหาแก่เมือง และต้องการนำมาใช้ประโยชน์ให้เหมาะสมกับมูลค่าที่ดิน ลดปัญหาทางด้านสังคม โดยการนำมาใช้เพื่อกิจการสาธารณประโยชน์ และทำให้เมืองมีสภาพแวดล้อมที่ดี เป็นระเบียบสวยงาม เพิ่มมาตรฐานชีวิตและความเป็นอยู่ที่ดีของประชาชน

          3) บริเวณหรือพื้นที่สำคัญ ซึ่งประชาชนต้องการสงวนรักษา ปกป้องคุ้มครอง

          4) พื้นที่ของชุมชน/เมือง ซึ่งได้รับความเสียหายจากภัยธรรมชาติหรือภัยอื่นๆ 

          5) บริเวณพื้นที่ ซึ่งมีความต้องการพัฒนาอย่างสูงจากนโยบายรัฐ เพื่อสาธารณประโยชน์ หรือ เพื่อการขับเคลื่อนตามนโยบายประเทศ

          หลักสำคัญในการพิจารณา คือ ต้องวิเคราะห์ความสำคัญหรือความเร่งด่วนของพื้นที่กับแนวโน้ม และความรวดเร็วในการเปลี่ยนแปลงของพื้นที่ นโยบายที่ส่งผลต่อพื้นที่และบทบาทพื้นที่ในอนาคต ลักษณะทางกายภาพปัจจุบันของพื้นที่ (ศักยภาพและปัญหา) ประกอบกัน แล้วจึงกำหนดสามารถกำหนดขอบเขตพื้นที่วางผังเมืองเฉพาะได้

ขั้นตอนผังเมืองเฉพาะ 

          ขั้นตอนดำเนินการวางและจัดทำผังเมืองเฉพาะ แบ่งเป็น 3 ส่วน คือ 1) การเตรียมการ 2) การจัดทำกฎหมาย 3) การปฏิบัติให้เป็นไปตามผัง โดยส่วนที่ 2 เป็นการเริ่มเข้าสู่กระบวนการตาม พ.ร.บ. การผังเมือง พ.ศ. 2562 ซึ่งมี 18 ขั้นตอนย่อย

แสดงขั้นตอนผังเมืองเฉพาะ 3 ส่วน

แสดงขั้นตอนผังเมืองเฉพาะตามกฎหมาย 18 ขั้นตอน

         กรมโยธาธิการและผังเมือง กำหนดเป้าหมายในการวางและจัดทำผังเมืองเฉพาะนำร่อง ให้ครบทุกจังหวัดทั่วประเทศ จังหวัดละ 1 พื้นที่ รวมทั้งสิ้นเป็นจำนวน 76 ผัง โดยมีแผนการขับเคลื่อนการวางและจัดทำผังเมืองเฉพาะตาม พ.ร.บ.การผังเมือง พ.ศ. 2562  ปีงบประมาณละ 4 ผัง โดยคัดเลือกผังพื้นที่เฉพาะที่มีความพร้อมของท้องถิ่นสูง และความเป็นไปได้สูงมาดำเนินการ ในปีงบประมาณ พ.ศ. 2564 – 2565 มีพื้นที่เป้าหมาย ดังนี้ 

(1) ภาคเหนือ: ผังเมืองเฉพาะเมืองพิษณุโลก อำเภอเมือง จังหวัดพิษณุโลก

(2) ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ : ผังเมืองเฉพาะเมืองเก่าสุรินทร์ อำเภอเมือง จังหวัดสุรินทร์ และ ผังเมืองเฉพาะชุมชนเมืองร้อยเอ็ด จังหวัดร้อยเอ็ด

(3) ภาคกลางและภาคตะวันออก: ผังเมืองเฉพาะชุมชนปากน้ำประแส อำเภอแกลง จังหวัดระยอง และ ผังเมืองเฉพาะชุมชนเก่าริมน้ำจันทรบูร อำเภอเมืองจันทบุรี จังหวัดจันทบุรี

(4) ภาคใต้ : ผังเมืองเฉพาะชุมชนเมืองเก่าตะกั่วป่า จังหวัดพังงา

ภาพตัวอย่าง ผังเมืองเฉพาะเมืองเก่าจันทบุรี บริเวณชุมชนเก่าริมน้ำจันทบูร จังหวัดจันทบุรี

ภาพตัวอย่าง ผังเมืองเฉพาะเมืองพิษณุโลก บริเวณย่านเมืองเก่าพิษณุโลก  จังหวัดพิษณุโลก

ภาพตัวอย่าง ผังเมืองเฉพาะชุมชนเมืองเก่าตะกั่วป่า จังหวัดพังงา

ผังพื้นที่เฉพาะ

          “ผังพื้นที่เฉพาะ” เป็นการกำหนดแนวทางและรายละเอียดในการพัฒนาพื้นที่เฉพาะแห่ง เมือง หรือชุมชน ที่สอดคล้องกับผังเมืองรวม โดยมีบริบทดำเนินการเหมือนผังเมืองเฉพาะตามพระราชบัญญัติการผังเมือง เช่น การกำหนดย่านการใช้ที่ดิน หลักเกณฑ์การก่อสร้างและการใช้อาคาร โครงการเพื่อการพัฒนาระบบโครงสร้างพื้นฐานและการบริการชุมชน รวมถึงแผนงานและโครงการพัฒนาพื้นที่พร้อมรายละเอียด เพื่อนำไปสู่การพัฒนาพื้นที่อย่างเป็นรูปธรรม ภายใต้การประสานและรับฟังข้อคิดเห็นจากทุกหน่วยงาน และภาคส่วนที่เกี่ยวข้องทุกขั้นตอนในระหว่างการดำเนินการ

          ที่ผ่านมาในอดีต ยังไม่มีการประกาศใช้บังคับผังเมืองเฉพาะตามกฎหมาย เนื่องจากใช้ระยะเวลาในการดำเนินการนาน ทั้งในขั้นตอนการตราเป็นพระราชบัญญัติ และขั้นตอนการวางและจัดทำผังเมืองเฉพาะที่มีความจำเป็นจะต้องดำเนินการอย่างละเอียด รอบคอบ จำเป็นต้องมีการระบุรายละเอียดที่ดินทุกแปลงพร้อมกรรมสิทธิ์ภายในพื้นที่วางผัง เพื่อให้สามารถกำหนดโครงการพัฒนาพื้นที่อย่างถูกต้องและแม่นยำ รวมทั้งมีประเด็นอ่อนไหวในการเวนคืน ซึ่งต้องใช้เวลาชี้แจงทำความเข้าใจกับผู้ถือครองกรรมสิทธิ์ และส่วนใหญ่จะมีผลตอบรับด้านลบจากผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง

          จากข้อจำกัดข้างต้น กรมโยธาธิการและผังเมือง จึงได้ดำเนินการออกแบบวางผังพื้นที่เฉพาะขึ้น แทนการวางและจัดทำผังเมืองเฉพาะตามพระราชบัญญัติการผังเมือง หรืออาจเรียกได้ว่า ผังพื้นที่เฉพาะ คือ ผังเมืองเฉพาะเบื้องต้น แต่ไม่ได้มีผลบังคับใช้ตามกฎหมาย เมื่อดำเนินการออกแบบวางผังพื้นที่เฉพาะแล้วเสร็จ จะมีแนวทางการนำไปสู่การปฏิบัติดังนี้

          1.  การผลักดันให้มีการควบคุมและกำหนดแนวทางการพัฒนาพื้นที่ เพื่อนำไปสู่การบังคับใช้เป็นกฎหมาย ด้วยวิธีการนำผังพื้นที่เฉพาะเข้าสู่ขั้นตอนการตราเป็นพระราชบัญญัติผังเมืองเฉพาะ หรือวิธีการจัดทำแนวทางการควบคุมการใช้ประโยชน์ที่ดิน (Regulation) แนวทางการพัฒนาพื้นที่เมือง/ชุมชนให้เหมาะสม (Design Guideline) ที่สามารถนำไปยกร่างเป็นข้อกำหนดของท้องถิ่น/ข้อบัญญัติท้องถิ่นตามพระราชบัญญัติควบคุมอาคาร โดยบูรณาการความร่วมมือระหว่างหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง และหน่วยงานท้องถิ่น

          2.  การผลักดันให้เกิดการพัฒนาพื้นที่ ตามโครงการพัฒนาที่ระบุในผังพื้นที่เฉพาะ เช่น การปรับปรุงภูมิทัศน์เมือง การอาคารเพื่อบริการชุมชน การคมนาคม การส่งเสริมระบบสาธารณูปโภค การป้องกันและแก้ไขปัญหาน้ำท่วม เป็นต้น โดยโครงการพัฒนาส่วนหนึ่งจะนำไปสู่การจัดทำแบบรายละเอียด (Detail Design) เพื่อการก่อสร้างพร้อมการของบประมาณ เพื่อดำเนินการพัฒนาตามผังให้เป็นรูปธรรม โดยการผลักดันให้เกิดการปฏิบัติตามผังสามารถดำเนินการได้ 3 แนวทาง คือ 1) การนำเข้าสู่การกำหนดยุทธศาสตร์ของจังหวัด และแผนการพัฒนาประจำจังหวัด 2) โครงการบางลักษณะที่อยู่ในวิสัยที่หน่วยงานท้องถิ่น (เทศบาล องค์การบริหารส่วนตำบล) สามารถดำเนินการได้เอง กรมฯ จะส่งมอบต่อท้องถิ่น เพื่อดำเนินการตามขั้นตอนต่อไป และ 3) การนำเข้าสู่แผนการดำเนินงานโครงการพัฒนาของกรมฯ เพื่อที่จะสามารถดำเนินการพัฒนาพื้นที่ได้อย่างเห็นผลเป็นรูปธรรม

แสดงขั้นตอนการดำเนินงานวางและจัดทำผังพื้นที่เฉพาะ

ภาพตัวอย่างโครงการพัฒนาที่ได้นำไปก่อสร้างจากการศึกษาออกแบบวางผังพื้นที่เฉพาะ

ชุมชนชายแดนช่องเม็ก จังหวัดอุบลราชธานี

ภาพตัวอย่างโครงการพัฒนาที่ได้นำไปก่อสร้างจากการศึกษาออกแบบวางผังพื้นที่เฉพาะชุมชนบางนกแขวก อำเภอบางคนที จังหวัดสมุทรสงคราม

          นอกจากนี้ กรมโยธาธิการและผังเมืองยังมีภารกิจเกี่ยวกับการพัฒนาเมืองอย่างยั่งยืน SDGs (Sustainable Development Goals) โดยกรมได้รับมอบหมายจากกระทรวงมหาดไทย ในการดำเนินงานให้บรรลุวัตถุประสงค์ และผลักดันให้เห็นผลในเชิงพื้นที่อย่างเป็นรูปธรรม ตามเป้าหมาย ตัวชี้วัดเป้าหมายที่ 11 (ทำให้เมืองและการตั้งถิ่นฐานของมนุษย์มีความครอบคลุม ปลอดภัย ยืดหยุ่นต่อการเปลี่ยนแปลงและยั่งยืน เป้าหมายย่อย 11.7.1 จัดให้มีการเข้าถึงพื้นที่สาธารณะสีเขียวที่ปลอดภัย ครอบคลุมและเข้าถึงได้โดยถ้วนหน้า โดยเฉพาะผู้หญิง เด็ก คนชรา และผู้พิการ ภายในปี พ.ศ. 2573) กรมจึงได้มีการจัดตั้งคณะทำงานขับเคลื่อนการพัฒนาเมืองอย่างยั่งยืนของกรมโยธาธิการและผังเมือง เพื่อให้การดำเนินงานในผังเมืองทุกระดับสอดคล้องกัน ตั้งแต่ผังนโยบายระดับประเทศ จังหวัด และผังเมืองรวมเมือง/ชุมชน และผังเมืองเฉพาะ/ผังพื้นที่เฉพาะ ซึ่งจะทำให้การกำหนดนโยบายการพัฒนาพื้นที่สีเขียว และนันทนาการสำหรับชุมชน สามารถถ่ายทอดมาสู่โครงการปฏิบัติการในผังระดับพื้นที่/ย่าน  

          อนึ่ง กรมจะคัดเลือกโครงการที่เกี่ยวข้องในการพัฒนาพื้นที่สาธารณสีเขียว และหรือพื้นที่โล่งสีเขียว เพื่อนันทนาการชุมชนของผังพื้นที่เฉพาะแต่ละผัง ที่จะได้รับการออกแบบรายละเอียด ภายใต้หลักการออกแบบเพื่อรองรับทุกกลุ่มคน (Universal Design) ทั้งทางด้านสถาปัตยกรรมและภูมิสถาปัตยกรรม มาเข้าสู่แผนงบประมาณเพื่อดำเนินการก่อสร้าง โดยมีเป้าหมายดำเนินโครงการพัฒนาพื้นที่สีเขียวเพื่อนันทนาการ (พื้นที่สาธารณะ) จังหวัดละ 1 พื้นที่ รวมทั้งสิ้น 76 พื้นที่ ให้ได้ภายในระยะเวลา 10 ปี (พ.ศ. 2564 -2574) 

ตัวอย่างการดำเนินงาน SDGs ผังพื้นที่เฉพาะชุมชนบ้านโป่ง อำเภอบ้านโป่ง จังหวัดราชบุรี

ตัวอย่างการดำเนินงาน SDGs ผังพื้นที่เฉพาะบริเวณเมืองเก่ากันตัง  อำเภอกันตัง จังหวัดตรัง

แสดงภาพรวมกระบวนการดำเนินงานขับเคลื่อนการพัฒนาเมืองอย่างยั่งยืนของกรมโยธาธิการและผังเมือง